KDV muafiyeti ve defter tutmama avantajı — kim girebilir?
Basit Usul vs Gerçek Usul — 2026 Mükellef Tipi Karşılaştırma
Türkiye'de gelir vergisi mükellefleri **basit usul** ve **gerçek usul** olmak üzere iki gruba ayrılır. Basit usul; küçük esnaf, zanaatkâr ve hizmet sağlayıcılar için sadeleştirilmiş bir vergi rejimidir — KDV yok, defter tutma yok, yıllık tek beyan. Gerçek usul ise daha kapsamlı: KDV mükellefi, aylık beyannameler, defter tutma. 2026'da basit usule girebilmek için yıllık satış 1 milyon ₺'yi geçmemeli ve belirli sektörlerde olunmalıdır.
Son güncelleme: Mayıs 2026
Basit usul yıllık ciro üst sınırı
1.000.000 ₺
2026 itibarıyla; her yıl güncellenir
KDV
Yok (basit)
Faturada KDV göstermezsiniz
Defter tutma
Yok (basit)
Gerçek usulde işletme/bilanço defteri zorunlu
Yıllık beyan
1 (basit)
Gerçek usulde aylık + 4 dönem + yıllık
Basit usul, GVK 47-48. maddelerde tanımlanmıştır. Belirli sektörlerde (terzi, kuaför, tamirci, küçük perakende vb.) faaliyet gösteren, yıllık ciro üst sınırını aşmayan ve işyerinin kendisinin mükellef olduğu küçük esnaflar girebilir. Sektör listesi sıkı kuralludur — örneğin avukat, mali müşavir, doktor gibi serbest meslek mensupları basit usule giremez.
Basit usul avantajları: KDV yok (kestiğiniz faturalarda KDV göstermezsiniz, alımlardan KDV indirmezsiniz). Defter tutmazsınız (gelir-gider kayıtları mali müşavir tarafından tutulur). Yıllık tek beyan (Mart sonu). Daha düşük operasyonel yük.
Basit usul dezavantajları: KDV iadesi alamazsınız (e-ticaret/ihracatta zarar). Yüksek ciroya çıkamazsınız (1M ₺ üstü gerçek usule geçiş zorunlu). e-Fatura mükellefi olmazsınız (alıcılarınız fatura isterse e-arşiv keserim diyemezsiniz). Tüzel kişiler basit usule giremez — sadece şahıs şirketi.
Gerçek usule geçiş, ciro üst sınırının aşılmasıyla takip eden yılın başında otomatik gerçekleşir. Yıl ortasında geçiş yapılmaz; vergi dairesi yıl sonu hesaplamasıyla durumu değerlendirir.
Basit Usule Kim Girebilir?
Sektör kriteri (GVK 48. madde, kısa liste):
- Terzi, dikiş atölyesi
- Berber, kuaför
- Tamirci (oto, beyaz eşya, ayakkabı, elektronik)
- Küçük perakende (köy bakkalı, gezgin satıcı)
- Sucu, kömürcü
- Ev temizlik hizmeti
- Bazı el sanatları
Ciro kriteri: yıllık brüt satış hasılatı 1.000.000 ₺'yi aşmamalı.
Diğer şartlar: vergi mükellefiyle ortak olmamak, GVK 51. maddedeki sektörlerden olmamak (avukat, mali müşavir, eczacı vb.).
Tüzel kişi yasak: Sadece şahıs (gerçek kişi) basit usule girebilir. Limited/anonim şirketler her durumda gerçek usul mükellefidir.
Basit vs Gerçek Usul — Yan Yana
| Özellik | Basit Usul | Gerçek Usul |
|---|---|---|
| KDV | Yok | %1, %10, %20 |
| Defter | Yok | İşletme veya bilanço |
| Aylık beyanname | Yok | KDV + muhtasar + SGK |
| Yıllık beyanname | Tek (Mart) | Yıllık + 4 geçici vergi |
| e-Fatura | Yok | Eşik üstünde zorunlu |
| e-Defter | Yok | Bilanço esasında zorunlu |
| Ciro üst sınırı | 1M ₺ | Sınır yok |
| KDV iadesi | Yok | Var (ihracat, indirimli oran) |
| Mali müşavir maliyeti | Düşük (yıllık 5-10K) | Yüksek (aylık 5-15K) |
| Tipik mükellef | Küçük esnaf | Orta-büyük KOBİ |
Hangi Durumda Basit Usul Tercih Edilmeli?
Yıllık ciro 500.000 ₺ altı, küçük esnaf: Basit usul net avantajlı. KDV ile uğraşmazsınız, mali müşavir maliyetiniz düşük.
Hizmet sektörü, tüketici müşteri: Müşterileriniz çoğu tüketici, fatura yerine fiş kullanıyorsa basit usul yeterli. Mali müşavir aylık 5.000 ₺ yerine yıllık 5-10K ₺ alır.
Sezonsal/değişken gelir: Yıl içinde 1M ₺'yi aşıp aşmayacağı belirsizse basit usul güvenli — aşarsanız bir sonraki yıl gerçek usule geçersiniz.
Tedarikçilerinizin KDV'li olmadığı durumda: KDV indiremeyeceğiniz için basit usulün KDV alamama dezavantajı yok.
Hangi Durumda Gerçek Usul Şart?
Tüzel kişi (LTD/A.Ş.): zaten gerçek usul mecburi.
Yıllık ciro 1M ₺+ veya bu yıl aşacağını öngörüyorsanız: gerçek usule geçiş zaten kaçınılmaz; baştan başlamak operasyonel olarak avantajlı.
e-Ticaret / ihracat: KDV iadesi mekanizması olmadan KDV maliyeti her satışta artarak birikir. Gerçek usul + e-fatura sistemi şart.
Tedarikçilerinizin KDV'li olduğu sektörler: alımlardan KDV indirim avantajını kaybetmemek için gerçek usul.
B2B (kurumsal) müşteri ağırlıklı: Kurumsal müşteriler e-fatura ister, KDV indirimi yapar; basit usulde verdiğiniz fatura onların vergisini düşürmez. Müşteri kaybı riski.
Sektörel zorunluluk: GVK 51. madde gereği bazı meslekler gerçek usul (avukat, mali müşavir, eczacı, doktor, mimar, mühendis).
Basit'ten Gerçek'e Geçiş Süreci
Otomatik geçiş: Yıllık ciro 1M ₺'yi aşan basit usul mükellefi, takip eden yılın 1 Ocak'ında otomatik gerçek usule geçer. Vergi dairesi otomatik kayıt günceller.
Gönüllü geçiş: Şartlar elveriyor olsa bile gönüllü olarak gerçek usul tercih edilebilir. Vergi dairesine 'gerçek usule geçme dilekçesi' verilir; takip eden yıl başında uygulanır.
Geçiş öncesi hazırlık: mali müşavirle anlaşma, e-fatura başvurusu, mali mühür sertifikası, ERP/muhasebe yazılımı seçimi, defter tutma sistemi kurulumu. 1-2 ay önceden başlayın.
Geriye dönüş yok: Gerçek usule geçildikten sonra basit usule geri dönmek mevzuat gereği çok zordur. Genelde 'tamamen kapatıp yeni mükellefiyet açma' gerekir. Kararı dikkatli verin.
POS sahibi olunca basit usul devam eder mi?
Evet. POS sahibi olmak basit usul mükellefiyetini etkilemez — sadece tahsilat şeklidir. POS komisyon ödemesi gider yazılır (basit usulde dahi). Ancak POS cironuz e-fatura eşiğine çıkarsa (3M ₺) gerçek usule otomatik geçersiniz.
İlgili Bankaların POS Hizmetleri
Vergi mevzuatıyla uyumlu çalışan POS sağlayıcıları.
Halkbank
Banka POSHalkbank POS, kuruluş misyonu gereği esnaf ve KOBİ'lere odaklı yapısıyla tek çekim %1.79 oranı, aylık 99 TL aidat ve Paraf kart programı ile öne çıkar. Eczacı Paraf KOBİ, Esnaf Destek Paketi ve Esnaf Kefalet Kooperatifi entegrasyonları ile özellikle mahalle esnafı, eczane ve mikro işletmeler için en güçlü alternatiflerden.
Ziraat Bankası
Banka POSZiraat Bankası POS, Türkiye'nin 1.800+ şubeli en yaygın banka ağıyla tarım, esnaf ve KOBİ segmentinde tek çekim %1.69 oranı ve aylık 89 TL aidat ile öne çıkar. Bankamatik kart programı, sektörel MCC indirimleri ve hem fiziksel hem sanal hem YN ÖKC seçenekleriyle her türlü işletme için uygun.
Türkiye İş Bankası
Banka POSİş Bankası POS, Maximum kart programı avantajları ve geniş e-ticaret entegrasyon seçenekleriyle ön plana çıkar. Linkle tahsilat ve QR POS gibi dijital çözümler sunar.
Basit Usul / Gerçek Usul için uzman desteği alın
Vergi mükellefiyetiniz, ciro büyüklüğünüz ve e-fatura durumunuza göre POS + ticari hesap + finansman önerisi. Tarafsız karşılaştırma, ücretsiz danışmanlık.
Bilgileriniz yalnızca size teklif ulaştırmak için kullanılır ve üçüncü taraflarla paylaşılmaz.
Basit Usul / Gerçek Usul Hakkında Sıkça Sorulanlar
Basit usul mükellefiyim — fatura kesemez miyim?
Basit usulden gerçek usule geçmek pahalı mı?
Limited şirket basit usule girebilir mi?
Basit usulde POS taksitli komisyon gider yazılır mı?
Birden fazla işyerim var — basit usul devam eder mi?
İlgili Sektör Rehberleri
Bu konuyla ilişkili sektör bazlı POS komisyon rehberleri:
Detaylı Rehberler & Blog Yazıları
Rehber
2026 Esnaf Vergi Düzenlemesi: POS ve YN ÖKC Zorunluluğu Geldi
1 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüğe giren yeni esnaf vergi düzenlemesi ile büyükşehirlerin 30.000+ nüfuslu ilçelerinde basit usulden gerçek usule geçen esnaf için POS ve YN ÖKC zorunlu hale geldi. Kapsam, cezalar ve adımlar.
Karşılaştırma
Ticari Hesap mı, Şahıs Hesabı mı? KOBİ İçin Net Karar Rehberi
İşletme cirosunu şahıs hesabına çekmek yasal mı, vergi açısından mantıklı mı? Ticari hesap ile şahıs hesabının operasyonel, vergi ve POS yönlerinden karşılaştırması.
Diğer Vergi & Mevzuat Konuları
e-Fatura Zorunluluğu
3 milyon ₺ ciro üstü zorunlu — GİB sistemine entegre fatura
e-Arşiv Fatura
Tüketici ve e-fatura mükellefi olmayan alıcılara elektronik fatura
e-Defter Zorunluluğu
Yevmiye + büyük defter elektronik ortamda — bilanço esası mükellefler için
KDV Oranları 2026
%1, %10 ve %20 — sektör/ürün bazlı 2026 tam liste
BAĞ-KUR Prim
Şahıs şirketi ve esnaflar için zorunlu sosyal güvenlik primi
Muhtasar Beyanname
Aylık stopaj bildirimi — personel + kira + serbest meslek kesintileri
Stopaj Oranları
Kaynak vergisi yüzdeleri — kira, ücret, hizmet, kâr payı
Vergi Takvimi 2026
KDV, muhtasar, geçici vergi, yıllık beyan — 2026 aylık takvim
Vergi Affı / Yapılandırma
Birikmiş vergi + SGK borçlarının taksitli ödeme imkanı
Genç Girişimci Muafiyeti
29 yaş altı + ilk kez işletme + 3 yıl vergi avantajı = yıllık 22.500 ₺ tasarruf
ÖTV — Özel Tüketim
Sektörel ek vergi — akaryakıt, alkol, tütün, otomobil mükellefleri
Damga Vergisi
Belge başına alınan vergi — sözleşme, ücret, makbuz, çek
KDV İadesi
Birikmiş KDV alacaklarınızı geri almak için yapılması gerekenler
Ar-Ge Tasarım İndirimi
Ar-Ge harcamalarının %100'ü vergi matrahından düşülür