Ar-Ge ve Tasarım İndirimi 2026 — 5746 Sayılı Kanun Rehberi

Yazılım geliştirme — En yaygın kategori. Mobil uygulama, web platformu, ERP yazılımı, oyun, yapay zeka modeli, blockchain çözümü. Yazılım için 5746 ideal — neredeyse her yazılım Ar-Ge sayılır.

Ürün tasarımı — Yeni ürün geliştirme, mevcut ürünü iyileştirme, prototip yapma. Tekstil tasarımı, mobilya tasarımı, mücevher tasarımı, sınai tasarım dahil.

Süreç iyileştirme — Üretim sürecini optimize etme, otomasyon, kalite kontrol sistemleri.

Yeni hammadde/malzeme araştırması — Üretici işletmeler için.

Klinik araştırma — İlaç, tıbbi ekipman, sağlık hizmetleri sektörü.

Çevre/sürdürülebilirlik — Yeşil enerji, atık yönetimi, geri dönüşüm teknolojileri.

Kapsama girmeyenler: Pazarlama araştırması, satış faaliyetleri, eğitim, rutin bakım. Bu faaliyetler Ar-Ge değil; standart gider.

5746 kapsamında indirimle birlikte gelen ek avantajlar:

Personel ücret stopaj istisnası: Ar-Ge personelinin ücretinden alınan gelir vergisi stopajının %95'i istisnadır. Tipik bir yazılım geliştirici için aylık ~10.000 ₺ vergi tasarrufu (brüt 30K ₺ ücretten).

SGK işveren payı istisnası: Ar-Ge personeli için işverenin ödediği SGK priminin %50'si Hazine tarafından karşılanır. Aylık ~2.500 ₺ ek tasarruf.

Damga vergisi istisnası: Ar-Ge personeli ücret bordrosu damga vergisi yok.

KDV istisnası: Ar-Ge merkezleri için belirli alımlarda KDV istisnası.

Kümülatif etki: Bir yazılım şirketinde 10 geliştirici çalıştığında yıllık Ar-Ge teşvik avantajları 1.5-3 milyon ₺'yi bulabilir.

Kanunun iki çalışma modeli var:

1. Standart Ar-Ge (merkez gerekli değil) — KOBİ ölçeğinde uygulama. Ar-Ge harcamalarınızı belgeleyip yıllık beyannamede indirim alırsınız. Sınırlı denetim.

2. Ar-Ge Merkezi (resmi statü) — En az 15 Ar-Ge personeli + ayrı fiziksel alan + Sanayi Bakanlığı'ndan onay. Daha geniş istisna kapsamı (özellikle personel stopaj/SGK istisnası burada uygulanır).

KOBİ için pratik yol: Standart Ar-Ge ile başlayın. Ar-Ge personeli 15'i geçince merkez başvurusu yapın. Merkez başvurusu Sanayi Bakanlığı'nda 3-6 ay süreyle değerlendirilir.

Standart Ar-Ge için:

Adım 1: Yıllık Ar-Ge projeleri ve harcamalarını belgeleyin. Proje açıklamaları, personel zaman çizelgeleri, alım faturaları toplanır.

Adım 2: Yıllık gelir/kurumlar vergisi beyannamesinde 'Ar-Ge İndirimi' satırı doldurulur. Toplam tutar matrahtan düşülür.

Adım 3: Vergi dairesi belgeleri sorabilir. Genelde standart Ar-Ge için sıkı denetim olmaz; KOBİ'lerde yıllık 100-300 bin ₺ Ar-Ge harcaması rutin onaylanır.

Ar-Ge Merkezi için:

Adım 1: Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'na merkez başvurusu yapılır.

Adım 2: Bakanlık komisyonu yerinde inceleme yapar — fiziksel alan, personel yapısı, Ar-Ge yöntemi.

Adım 3: Onay sonrası Ar-Ge Merkezi Belgesi verilir; tüm 5746 avantajları geçerlilik kazanır.

5746 başka teşviklerle birlikte kullanılabilir:

KOSGEB Ar-Ge desteği — 5746 ile çakışmaz; aynı projeye hem KOSGEB hibe alabilir hem 5746 indirim uygulanabilir. Detay: KOSGEB destekleri.

TÜBİTAK 1501/1507 — Bu hibe programları 5746 ile uyumlu.

Yatırım Teşvik Belgesi (YTB) — Ar-Ge yatırımları yatırım teşvik kapsamında ek avantajlar (KDV/gümrük muafiyeti).

Pratik strateji: Yeni başlayan bir yazılım girişimcisi: TÜBİTAK 1507 hibesi başvurusu + 5746 vergi indirimi + KOSGEB Ar-Ge programı paralel kullanılır. Toplam teşvik harcamanın %60-80'i olabilir.