Tevsik Zorunluluğu Nedir?
Vergi Usul Kanunu (VUK) 459 No'lu Genel Tebliği uyarınca, belirli tutarın üzerindeki ödemelerin banka, PTT veya finansal aracı kurumlar üzerinden belgelendirilmesi zorunluluğuna tevsik zorunluluğu denir. Amaç: kayıt dışı ekonominin önlenmesi ve vergi güvenliğinin sağlanması.
2024 yılı sonunda yapılan ve 2025-2026 dönemini kapsayan düzenleme ile nakit ödeme ve tahsilat sınırı 30.000 TL olarak belirlendi.
> Önemli: Bu sınırın üzerindeki her türlü mal/hizmet alımı, avans ödemesi veya borç tasfiyesi banka, PTT veya aracı finansal kurumlar üzerinden yapılmak zorundadır.
30.000 TL Limit — Hangi İşlemleri Kapsıyor?
Kapsam İçindeki İşlemler
- Mal alış / satış ödemeleri
- Hizmet alımı ödemeleri
- Avans ödemeleri (ön ödeme, kapora)
- Borç tasfiyesi ödemeleri
- Kira ödemeleri (konut + işyeri)
- Şirketler arası para transferleri
Dikkat: Toplam Tutar Bakılır
Aynı kişiden aynı işlem konusunda farklı tarihlerde alınan ödemelerin toplamı 30.000 TL'yi aşıyorsa, tüm tutar tevsik kapsamında değerlendirilir. Yani bölme yöntemi (5 × 8.000 TL) tevsikten kurtulmak için kullanılamaz.
Kapsam Dışındaki İşlemler
- Bireysel tüketici alımları (Manav, market, kafe gibi günlük perakende)
- 30.000 TL altı işlemler
- Sermaye taahhüdü ödemeleri (özel kurallar geçerli)
- Yurt dışı işlemleri (özel kambiyo mevzuatı)
Geçerli Ödeme Yöntemleri
Tevsik kapsamında olan tutarlar için kabul edilen ödeme kanalları:
| Yöntem | Geçerli mi? | Not |
|---|---|---|
| Banka havalesi/EFT | ✓ Evet | En yaygın yöntem |
| POS ile kart | ✓ Evet | Banka belgesi olarak ekstre kullanılır |
| TR Karekod / FAST QR | ✓ Evet | Banka kanalı sayılır |
| Çek | ✓ Evet | Bankaya tahsil edildiğinde geçerli |
| PTT havalesi | ✓ Evet | PTT de finansal aracı kurum |
| Kripto para (TL hariç) | ✗ Hayır | TCMB onaylı değil |
| Nakit (elden) | ✗ Hayır | 30.000 TL üzeri yasak |
| Stablecoin / e-cüzdan | ⚠ Riskli | Düzenleme net değil; nakit gibi değerlendiriliyor |
POS ile Tahsilatın Avantajı
Müşteriden 30.000 TL üzeri ödeme alacaksanız POS en pratik çözüm:
- Tek seferde maksimum 250.000 TL'ye kadar tahsilat (sınır kart limitine bağlı)
- Banka ekstresinde otomatik raporlanır → tevsik belgesi olarak geçerli
- E-arşiv fatura ile birlikte kullanıldığında muhasebe akışı kolay
> İpucu: TR Karekod ile FAST üzerinden alınan ödemeler hem tevsik kapsamında geçerli hem de POS komisyonundan çok düşük (%0-0.30) ücretle yapılır.
Çift Fiyat (Nakit/Kart Farkı) Yasağı
2026 düzenlemesinde tevsik zorunluluğu yanında çift fiyat uygulamasına da yaptırım getirildi.
Yasaklanan Uygulamalar
- "Kartla %5 fazla, nakitte indirimli" demek
- "Kartla 10.500, nakitte 10.000" tabelası
- Müşteriyi nakit ödemeye zorlamak
- POS cihazını kullanılamaz göstermek
- "POS bozuk, nakit lütfen" yalanı
Cezalar
İlk tespit: 50.000 TL özel usulsüzlük cezası
Tekrarlananda: ikincisi 100.000 TL, üçüncüsü 150.000 TL şeklinde artar
Sürekli müşteriyi nakte yönlendirme tespit edilirse: işyeri kapatma riski
Pratik Senaryolar
Senaryo 1: Mobilya Satışı
Mobilya işletmesi var, müşteri 45.000 TL'lik takım aldı:
- Kabul: Banka havalesi, POS ile kart, TR Karekod
✗ Yasak: Elden 45.000 TL nakit
Müşteri "kartım yok, nakit ödeyim" diyorsa banka şubesine birlikte gidip havale ile tahsilat yapılmalı. Veya müşteri tutarı bankaya yatırıp dekontu getirmeli.
Senaryo 2: Kuyumcu
20.000 TL'lik altın bilezik satışı:
→ 30.000 TL altı olduğu için nakit alınabilir
→ Ancak müşteri taksitli ödemek isterse POS şart
Senaryo 3: Yıllık Kira
Konut kirası aylık 15.000 TL × 12 = 180.000 TL/yıl:
→ Aylık 15.000 TL nakit alınamaz
→ Toplam 30.000 TL'yi aştığı için banka kanalı şart
→ Kiracı bankaya havale yapar, ekstrede görünür → mal sahibi vergi beyanına dahil eder
Senaryo 4: KOBİ-Tedarikçi
Restoran sahibi tedarikçiye haftalık 8.000 TL'lik gıda alıyor:
→ Aylık 32.000 TL'ye ulaşıyor
→ Aynı tedarikçiyle aynı tip işlem → toplam 30.000 TL'yi aştığında tevsik şart
→ Banka havalesi veya POS ile B2B ödeme yapılmalı
Cezalar
Tevsik Eksikliği Cezası
VUK Mükerrer 355. madde gereği, tevsik zorunluluğuna uymama cezası işlem tutarının %5'i kadar kesilir; her iki tarafa (alıcı + satıcı) ayrı ayrı uygulanır.
Örnek: 100.000 TL nakit ödeme/tahsilat → her iki taraf için 5.000 TL ceza (toplam 10.000 TL)
Asgari Ceza Tutarı
Bir takvim yılında bir kişiye uygulanacak ceza 25.000 TL'den az olamaz. Yani küçük bir tevsik eksikliği bile yıllık 25.000 TL ceza tetikleyebilir.
POS ile Tevsik Uyumlu Çalışmak
POS, tevsik zorunluluğunu doğal olarak karşılar — her tahsilat banka ekstresine yansıdığı için kanıt belgesi otomatik oluşur. KOBİ'ler için pratik adımlar:
1. POS Kabul Eden İşletme Olun
Müşterilerinizin %30+'ı 30.000 TL üzeri tahsilat yapıyorsa POS şart — yoksa müşteri kaybı yaşarsınız. POS firmaları karşılaştırma sayfasından sektörünüze uygun olanı seçebilirsiniz.
2. Banka Hesabınızı Düzenli Tutun
POS tahsilatları banka hesabınıza T+1 veya blokaj süresince geçer. Şirket banka hesabınızı kişisel hesabınızdan ayrı tutun — vergi denetiminde karışıklık olmasın.
3. E-Arşiv Fatura ile Eşleştirin
Her POS tahsilatı için e-arşiv fatura keserek banka belgesi + fatura çiftini tamamlayın. 2026 itibarıyla 3.000 TL üzeri her satış e-arşiv zorunlu — detaylar için e-fatura zorunluluğu rehberini okuyun.
4. Mali Müşavirinize Aylık Eşleştirme Yaptırın
Her ay sonu banka ekstresi + e-fatura defteri eşleşmeli. Tutar farkları muhtemelen tevsik eksikliğine işarettir.
Yüksek Tutarlı POS Tahsilatı
POS ile 30.000-250.000 TL arası tek işlem tahsilatı tamamen yasaldır — kart limit izin verdiği sürece. Ancak dikkat:
Yüksek İşlem Tutarında Banka Blokaj Süresi
Bazı banka ve fintech POS'ları 30.000 TL üzeri işlemleri chargeback riski nedeniyle 7-15 gün bloklar. Bu nakit akışınızı etkileyebilir.
Bu nedenle yüksek tutarlı tahsilat yapacaksanız önceden POS sağlayıcınızla şu konuları netleştirin:
- Maksimum tek işlem limit
- Bloke süresi (T+1 / T+7 / T+15)
- Yüksek hacim için pazarlık edilen oran
- Ön provizyon (manuel blokaj) seçeneği
> Detaylı blokaj ve ön otorizasyon bilgileri için sanal POS ön otorizasyon rehberini inceleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulanlar
30.000 TL'yi 5 × 6.000 TL şeklinde bölersem ceza yer miyim?
Evet. Aynı kişiyle aynı işlem konusunda farklı tarihlerde alınan ödemelerin toplamı 30.000 TL'yi aşıyorsa, tevsik zorunluluğu hâlâ geçerlidir. Bölme yöntemi yasal değildir.
Müşteriye 35.000 TL'lik mal sattım, 25.000 TL'sini banka, 10.000 TL'sini nakit aldım. Sorun olur mu?
Evet, sorun olur. Toplam tutar üzerinden değerlendirilir; toplam 30.000 TL'yi aştığı için tüm tutar tevsik kapsamında olmalı. 10.000 TL'lik nakit kısmı tevsik eksikliği sayılır.
Kart komisyonu yüksek geliyor, müşteriyi banka havalesine yönlendirmek yasal mı?
Yasal. Müşteriden ödeme yöntemi seçeneği olarak banka havalesi sunmak tamamen meşru — komisyon riskinizi azaltır. Ancak "havalede X TL indirim, kartta X TL ek" demek çift fiyat yasağına girer. Sabit tek fiyat sunup yöntem seçimini müşteriye bırakın.
TR Karekod ile alınan ödeme tevsik kapsamında geçerli mi?
Evet. TR Karekod / FAST üzerinden gelen para banka kanalından geçtiği için tevsik belgesi olarak banka ekstresi yeterlidir. Ayrıca komisyon kart işleminden çok düşük olduğu için maliyet avantajı sağlar — TR Karekod rehberini inceleyin.
Yurt dışı müşteriden döviz cinsinden 30.000 TL+ tahsilat alabilir miyim?
Evet, kambiyo mevzuatı çerçevesinde döviz cinsinden tevsik mümkündür. Banka kanalı veya yurt dışı sanal POS (multi-currency) üzerinden yapılır. Mikro ihracat için detaylar e-ihracat sektör rehberinde yer alıyor.
POS sözleşmemde "tek işlem limit 25.000 TL" yazıyor, ne yapmalıyım?
Bu, sağlayıcınızın koyduğu özel limittir. 30.000 TL üstü işlemler için sağlayıcınızla pazarlık edip limiti yükseltebilirsiniz. Yüksek hacimli işletmeler için bu limit 250.000 TL'ye kadar açılabilir.
Şirket çalışanına maaş 30.000 TL üstü mü banka mı?
Evet, çalışan maaşı zaten tevsik kapsamında — 30.000 TL'yi aşan tutarda banka kanalı zorunlu. Asgari ücret üstü tüm maaş ödemelerinin banka üzerinden yapılması yıllarca önce zorunlu kılındı.
Düzenlemeyle Uyum İçin Hızlı Eylem Listesi
- Şirket banka hesabınız tek ve temiz olsun
- POS sağlayıcınız ile yüksek tutar limit pazarlığı yapın
- TR Karekod ile düşük komisyonlu QR ödeme aktif edin
- E-arşiv fatura entegrasyonu kurun
- Çift fiyat tabelasını/uygulamasını kaldırın
- Mali müşavirinize aylık eşleştirme yaptırın
- Tedarikçilerinizle B2B ödemelerde havale tercih edin
İlgili Rehberler
Etiketler
Yazar
Mehmet Şahin
Mali Müşavir
POS Komisyonları ekibinde mali müşavirolarak görev yapmaktadır. Türkiye'deki banka ve fintech POS sistemleri, komisyon yapıları ve ödeme teknolojileri konusunda uzmanlaşmış olup, işletmelerin doğru POS kararı vermesine yardımcı olan araştırma bazlı içerikler üretmektedir.
